regio Utrecht
 

tuintips

Hoe zorg je ervoor dat je planten het langer dan een week uithouden, ook als je ‘gewoon niet zo goed met planten’ bent? Geen nood, je plant hoeft niet dood. Op deze helpen we je met tuintips op weg!

 Volg de plantarts op instagram, daar scroll je door zijn kamerplanten encyclopedie heen en leert hij je alles over de verzorging van kamerplanten.

Een gezonde bodem in vier stappen

Zo zorg je voor een gezonde, evenwichtige en sterke tuin

Een gezonde tuin begint bij de grond onder je voeten. Een gezonde bodem zorgt namelijk voor sterke planten. Andersom zorgen sterke planten weer voor een rijke bodem, en is de cirkel weer rond. Maar wanneer is je bodem gezond? En wat kan je doen om je bodem te verbeteren? Met deze vier bouwstenen krijg je jouw bodem op orde.

Wat is een gezonde bodem?

Een gezonde bodem heeft een goede structuur en zit bomvol leven. Veel biodiversiteit dus. En dat zorgt weer voor genoeg voeding voor gezonde, sterke planten, die ook nog eens rijkelijk bloeien. Je planten trekken daardoor ook weer veel leven aan. Denk aan bijen, vogels en vlinders. Sterke planten kunnen beter tegen ziekten en plagen. Al dat leven in de tuin is niet alleen goed voor je planten. Het helpt de planeet én de mens.

Hoe zorg je voor een gezonde bodem?

Voor een gezonde bodem zijn vier bouwstenen cruciaal. De grondsoort, organische stoffen, de zuurtegraad en al het leven onder de grond. Als één van deze bouwstenen niet (genoeg) aanwezig is, kan je geen gezonde bodem creëeren. Het begint allemaal met kennis van je eigen tuin. Wat voor grondsoort heb je eigenlijk? Hoe voelt het aan als je er doorheen woelt? Wat voor kleur heeft het? Ga op onderzoek in je eigen tuin.

 tip   plant verschillende soorten planten door elkaar  

Hoe diverser je plantenverzameling, hoe minder gevoelig ze zijn voor ziekten en plagen. Ook blijft je bodem gezonder. Dat geldt in het bijzonder voor de moestuin. Ook op kleine schaal kan je wisselteelt toepassen, net als de biologische boeren doen. Door ieder jaar je gewassen door te wisselen van plek, zorg je voor een rijkere grond.


Foto: De vier bouwstenen voor een gezonde bodem (Ecostyle.nl)

1. Grondsoort

Welke grondsoort heb je in je tuin? Bij het kiezen van de juiste planten en aanpak is het belangrijk om te weten of je grond bijvoorbeeld erg zanderig is, of juist van leem of klei. Doe de kneedproef! Pak een handje grond uit je tuin en kijk eens hoe kneedbaar het is. Kan je er alleen een hoopje van maken, dat zo uit elkaar valt? Dan heb je zandgrond. Kan je er een worstje van draaien zonder dat ‘ie barst? Dan zit je op leemgrond. En kan je een compleet ringetje kleien, zonder dat ‘ie barst? Dan heb je kleigrond te pakken.


Foto: De kneedproef, welke grondsoort heb je?

Leem is de ideale grondsoort

Kleigrond is moeilijk bewerkbaar, doordat het zo compact en hard is. Planten kunnen moeilijk wortelen. De grond is daarnaast erg vochtig. Terwijl zandgrond juist droog en luchtig is, waardoor planten makkelijk wortelen. Water loopt makkelijk weg, en de grond is dus snel erg droog.

Leem zit er tussenin en is de meest ideale ondergrond voor planten, met een mooie verhouding lucht en water. Dus heb je een worstje kunnen draaien van je grond? Gefeliciteerd! Dan heb je een mooie start voor een gezonde bodem.

 tip   verbeter je grond met organische stoffen  

Heb je zand- of kleigrond in je tuin? Voeg organische stoffen toe (zoals bladeren, compost, groenbemester) om je tuingrond te verbeteren.

2. Organische stof

Organische stof is alles wat ooit geleefd heeft en is afgestorven, zowel planten als dieren. Dit is de bindmiddel voor je tuin. Het kleeft gronddeeltjes aan elkaar. Organische stoffen zorgen bij een zandgrond ervoor dat je bodem meer water vasthoudt, terwijl ze bij een kleigrond juist zorgen voor minder verdikking en meer lucht.


 

Organische kringloop

De bladeren die in de herfst van je boom of plant vallen, worden door micro-organismen omgezet van organisch materiaal naar humus. Humus is ook een bindmiddel met organische functie. Humus wordt vervolgens door micro-organismen omgezet naar opneembare voedingsstoffen voor de plant. Op z’n beurt scheidt de plant weer natuurlijke voedingsstoffen uit. Hier kunnen sterke, weerbare planten weer optimaal van groeien en bloeien!

Hoe weet je of je grond genoeg voedingsstoffen bevat? Hoe donkerder de aarde, hoe meer humus er in de bodem zit. Kortom, laat het blad liggen in je tuin. Zo draagt het vanzelf z’n steentje bij aan een gezondere bodem.

 TIP  bedek de bodem  

Zo verdampt vocht minder snel op hete, zonnige dagen. Dat kan met beplanting, of met mulch: een beschermende laag die de bodem bedekt. Denk aan houtsnippers, cacaodoppen, boomschors. Laat de bladeren van de boom liggen, of strooi je grasmaaisel uit over onbedekte delen. 


Foto: De moestuin bedekt met mulch, in dit geval stro

3. Zuurtegraad

Voor een gezonde bodem is de juiste zuurtegraad belangrijk, tussen 5.5 en 7. Is je grond te zuur (tot 5), dan krijg je overlast van schimmels, mijten en springstaarten. Is je grond te basisch (vanaf 7)? Dan overheersen bacteriën en regenwormen en duizendpoten. Al heb je ze allemaal nodig voor een goede bodem, maar alles draait om balans.

Bij een zuurtegraad tussen de 5.5 en 7 kan de plant het makkelijkst voedingsstoffen opnemen en krijg je het meest diverse bodemleven. Ook micro-organismen werken dan het hardst.

 TIP  meet de zuurtegraad  

Je kan de zuurtegraad van je bodem opmeten met een pH-Bodemtest, deze verkopen we in de winkel. Is de grond te zuur? Dan kan je in het najaar AZ-Kalk toevoegen. Geef geen kalk aan planten die juist van een zure grond houden, zoals azalea, rhododendron, heide en bessenstruiken zoals de blauwe bes. Elk jaar compost toevoegen aan je grond helpt ook. Is je grond te alkalisch/basisch? Dan kan je tuinturf toevoegen, waardoor de pH-waarde daalt.

Let op: strooi niet tegelijkertijd kalk, meststoffen of compost. Hierdoor komt stikstof (N) te snel vrij en is het verdwenen voordat de planten het nodig hebben.

4. Het bodemleven

Last but not least: leven in je bodem! Het bodemleven brengt alles samen. Als je bodem leeft, leeft je tuin ook. Het bodemleven bestaat uit macro-en micro-organismen. Denk aan regenwormen, springstaarten, schimmels, bacteriën.

macro-organismen

Alle beestjes die je kan zien met het blote oog. Mollen, woelmuizen, slakken, mieren… Met hun gescharrel zorgen ze voor een goede verspreiding van alle meststoffen. En met de poep die ze achterlaten verrijken ze de grond. De bulldozer van de bodem is de regenworm. Regenwormen trekken dood materiaal de grond in, waardoor de voedingsstoffen dieper komen. Ze verteren materiaal wat weer zorgt voor mest en dus voedingsstoffen. En met al hun bedrijvigheid creëren ze gangen in de grond: stabiele openingen waardoor de plant goed kan wortelen en water beter weg kan.

Foto: Het is de filmmakers van 'Onder het Maaiveld' gelukt de onzichtbare micro-organismen onder het weidegras weer te geven. 

micro-organismen

Dit zijn alle levende organismen die je niet zomaar ziet. Denk aan schimmels, bacteriën, protisten, gisten en nematoden. Vaak worden deze ook toegevoegd in (biologische) meststoffen die je in de winkel kan kopen. Bacteriën en schimmels spelen een belangrijke rol in het afbreken van organisch materiaal naar voedingsstoffen voor planten. Bacteriën en schimmels binden daarnaast stikstof, zodat planten deze op hun beurt kunnen opnemen. En er zijn schimmels die met hun lange schimmeldraden het worteloppervlak van een boom of plant tot wel 9 keer zo groot kan maken. Kortom, ze helpen de plant een handje.

protisten

Dan heb je nog de protisten, een vergeten en diverse groep. Zonder protisten krijgen planten geen voedingsstoffen. Protisten zijn de bewakers van de bodem, ze ruimen overtollige voedingsstoffen en dode bacteriën op en jagen op bacteriën en schimmels. Ze zorgen voor evenwicht. En dat doen ze met een gigantisch leger, in een handje bodem zitten honderdduizenden protisten.

Onzichtbaar, maar onmisbaar dus!

 TIP  spit je bodem niet

Je bodem is een soort taart met laagjes. Iedere laag heeft zijn eigen verzameling beestjes en organismen, waar ze het beste tot hun recht komen. Spit dus je bodem niet, want dan verstoor je deze onderverdeling en gaan alle lagen door elkaar. Laat het ‘spitten’ aan de regenwormen over. Wat je wel kan doen is de bovenste laag los woelen (niet te diep), zodat deze goed los komt te zitten. Dat kan met een cultivator of schoffel. Zo komt er meer lucht in de grond en kan water makkelijker doorstromen.

kloppende kringloop

Zijn allevier de bouwstenen in orde? Dan heb je een gezonde bodem en daarmee een kloppende kringloop. Zolang planten voedingsstoffen opnemen, blijft het bodemleven ook actief. In de winter nemen planten geen voedingstoffen op. Dat betekent dat in de winter niet alleen de planten, maar ook de bodem in ruststand gaat.


Foto: Onderbroeken Challenge van GreenPort https://greenportdb.nl/start-onderbroeken-challenge/

 TIP  de onderbroekentest

Wil jij weten of je bodem genoeg leeft? Begraaf een katoenen onderbroek in je tuin en check na twee maanden wat ervan over is. Is je onderbroek goed verteerd? Dan zijn er veel beestjes mee aan de haal gegaan en is er dus veel bedrijvigheid in je bodem.

Let op: gebruik 100% natuurlijke stoffen (zoals katoen) en geen synthetische stof. Deze kunnen niet afgebroken worden.

meer weten over een gezonde bodem?

 Kijken  In de indrukwekkende documentaire 'Onder het maaiveld' nemen filmmakers Jeffrey de Graaff en Ignas van Schaick ons mee op reis door de bodem. Want, zoals Leonardo da Vinci al zei: 'We weten meer van de beweging van sterrenlichamen dan van de grond onder onze voeten'.

 Luisteren  Onze leverancier ECOstyle heeft een interessante podcastreeks gemaakt over de gezonde bodem. Je vindt de ECO tuin talks hier